P.A.L. (Nel) Snouck Hurgronje – eerste bibliothecaresse van Nederland

Juffrouw Snouck Hurgronje was de eerste directrice van de Openbare Bibliotheek en Leeszaal in Dordrecht (eerste bibliotheek van Nederland).

Reden van nominatie: De Openbare Leeszaal & Bibliotheek van Dordrecht (opgericht in 1899) bood als eerste in ons land een combinatie van leeszaal met boekenuitleen aan. Ook het openbare karakter (d.w.z. onpartijdig, men wilde alle sociale lagen, alle politieke- en alle geloofsrichtingen bedienen) was uniek voor Nederland.

Daardoor was dit de eerste bibliotheek in Nederland in de vorm die we tot op de dag van vandaag kennen. Op 1 december 1905 trad Nel Snouck Hurgronje in dienst en zij zou bij de Dordtse bibliotheek blijven werken tot aan haar pensioen in januari 1940.

Zij was in feite de eerste ‘echte’ bibliothecaresse van Nederland. Zij was voor ons land een pionier in dit beroep, zij heeft het voor een groot deel vormgegeven. Haar opvattingen over de taken en functies van een bibliotheek werden zeer serieus genomen.

Voorgedragen door Saskia Lensink

Zaterdag 9 maart 2019 is er in de Centrale Bibliotheek aan de Groenmarkt een speciaal programma rondom de eerste bibliotheek en eerste bibliothecaresse van Nederland: beiden in DORDRECHT. Schrijfster Saskia Lensink gaat in op de boeiende geschiedenis van onze eerste bibliotheek en bibliothecaresse.
Dordrecht was de eerste bibliotheek vanaf het eerste uur. De uitleen begon in de Koningin Wilhelminastraat al in september 1899. Daardoor is Dordrecht ook model geworden voor de reeks leeszalen die na 1900 werd opgericht. Met name de in de Dordtse statuten vastgelegde onpartijdigheid werd richtsnoer. Het departement Leeuwarden van ’t Nut had al in 1902 een delegatie naar Dordt gestuurd om ter plekke de ‘moederleeszaal’ te bekijken. Dordrecht is ook het eerst geweest met het in het leven roepen van een bibliotheek voor jeugdigen, de Kinderbibliotheek (1904). Die moest worden opgezet als een apart onderdeel omdat subsidieregelingen lang een barrière hebben gevormd een jeugdbibliotheek binnen de volwassenenafdeling op te richten.
Paul Schneiders: ‘Met Dordrecht als levend voorbeeld begon de actie voor leeszalen intensiever te worden. In kranten en weekbladen verschenen artikelen over de Dordtse leeszaal, ingezonden brieven vroegen om meer leeszalen. De moeizame start van de leeszaalbeweging liep vanuit Dordrecht achtereenvolgens naar Groningen, Leeuwarden, Den Haag en Rotterdam. Samen met Utrecht vormen zij de eerste zes OLB’s nieuwe stijl. De drijvende kracht in Dordrecht was: Petronella Albertina Louise Snouck Hurgronje (Nel), directrice Openbare Leeszaal en Bibliotheek Dordrecht. “De eerste bibliothecaresse”. Zij heeft later een Koninklijke onderscheiding ontvangen voor haar tomeloze inzet en het op de kaart zetten van de Dordtse bibliotheek.

Foto: Gemaakt op de feestelijke opening op 3 mei 2019 van een muurschildering van Nel Snoeck-Hurgronje die in de Bibliotheek aan de Groenmarkt aan de muur hangt. Kunstenares is Nina Valkhoff.
Met toestemming van de Bibliotheek van A tot Z. 

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *