Gemma Mentzel-van Aken

Gemma Mentzel-van Aken (1917-1986)  was overtuigd sociaaldemocraat. Voor de oorlog werd zij lid van de SDAP en was zij betrokken bij het Comité van Waakzaamheid. Tijdens de Duitse bezetting verborg zij met haar man joodse onderduikers. Na de bevrijding was zij actief in de Partij van de Arbeid. Gemma studeerde economie en maatschappelijk werk. Zij vertegenwoordigde de PvdA van 1958 tot 1970 in de Dordtse gemeenteraad. Zij bekleedde vele bestuurs- en beleidsfuncties. In Dordrecht was zij geruime tijd lid van de Culturele Raad en zij was er tot haar overlijden actief in de vrouwenbeweging.

Gemma werd geboren op 21 september 1917 in Rotterdam. Ze groeide op als enig kind. Na het eindexamen MMS in 1935 ging ze studeren in Amsterdam. Ze werd lid van de SDAP.
Al vroeg zag zij het gevaar van het nationaalsocialisme en steunde actief het Comité van Waakzaamheid (1936-1940).

Het vormingswerk, waartoe Gemma was opgeleid en waarin ook haar jeugdliefde Pieter Mentzel actief was, werd na het uitbreken van de oorlog door de bezetter verboden. Pieter werd vrijzinnig hervormd predikant na te zijn afgestudeerd aan de Leidse universiteit. Op 5 juni 1940 trouwde Gemma met hem en werd ze predikantsvrouw in Hoogkarspel. 

Tijdens de Duitse bezetting waren Gemma en Pieter betrokken bij het onderbrengen van joodse onderduikers in hun streek. 

Na als predikant te hebben gewerkt in Naaldwijk en Amsterdam kwam het domineesgezin in 1949 naar Dordrecht. Ze vestigden zich aan het Oranjepark 32 (nu 24). In Dordrecht begon Gemma een eigen loopbaan. Ze zette zich in voor de Partij van de Arbeid en was betrokken bij de Vrouwenbond van die partij (later: de Rode Vrouwen).

Vele jaren leidde ze leesclubs van de Vrouwenbond in Dordrecht. Ook onderhield zij banden met de Born, het internaat en vormingscentrum van de vrouwenclubs in de PvdA. Ze hield meerdere malen toespraken voor de VARA-radio. In 1958 werd Gemma gekozen tot gemeenteraadslid, een functie zij tot 1970 vervulde. Bij haar afscheid als raadslid op 16 juni 1970 sprak burgemeester mr. J.J. van der Lee onder meer de volgende woorden tot haar: “Wij zijn het lang niet altijd met elkaar eens geweest maar ik heb altijd met bijzonder veel waardering en belangstelling naar u geluisterd, vooral wanneer het erom ging de problemen waarmee de raad werd geconfronteerd te plaatsen in het ruime kader van de toekomst van de mens, de toekomst van de stad, de toekomst van de maatschappij. U bent een uitermate stimulerend lid van deze raad geweest.”

Na haar raadsperiode werd ze lid van de Culturele Raad van Dordrecht. Ook was zij bestuurslid van het vormingscentrum voor meisjes de Vonk in Noordwijkerhout. De Vonk behoorde tot het christen-sociale en vrijzinnig-protestants milieu. Hoewel geen belijdend lidmaat van een kerk, voelde zij zich in dit vrijzinnige milieu goed thuis. Met Pieter leidde ze zowel in de vormingscentra van de Woodbrookers in Bentveld als in Kortehemmen cursussen. Rond 1960 was ze docente economie aan de Rijks-HBS te Breda en beleidsmedewerker bij de Stichting Opleidingen Bejaardenzorg te Amsterdam. Vanaf maart 1965 was ze bestuurslid van de Stichting Toonkunstmuziekschool in Dordrecht. Door de gemeenteraad van Dordrecht werd zij aangewezen als lid van de commissie van toezicht op de Dienst Sociale Werkplaats te Dordrecht.

Gemma was tot haar dood actief binnen de PvdA, zowel landelijk als bij de plaatselijke afdeling en het werk van de Rode Vrouwen. Op 12 maart 1986 overleed zij onverwacht.

Gemma Mentzel is voorgedragen door Geesken Bloemendal.

Aanvulling van zoon Paul Mentzel: Aanvulling op de biografie van Gemma uit de bundel “Herinneringen aan Pieter en Gemma Mentzel van Aken”. Uitgave 2013. Deze biografie is eveneens beschikbaar op de site van het Regionaal Archief Dordrecht.
Onderduikers in de pastorie tijdens de oorlog 1940 – 1945.
Bronnen:

  1. “Een wijze ging voorbij”. Het leven van Abel Herzberg.
    De onderduik van Ab, de oudste zoon van Abel.
    Van oktober 1943 tot mei 1945.
    Arie Kuiper. Uitgave, Querido. Amsterdam 1999. Blz. 222
  2. “Omzien in verwondering”. Herinneringen van Annie Romein – Verschoor 2. De onderduik van Ab.
    Uitgave, Arbeiderspers. Amsterdam 1971. Blz. 51
  3. “Hugo Sinzheimer: rechtsvormer, arbeidsjurist en rechtssocioloog”.
    De onderduik van professor Sinzheimer en zijn echtgenote.
    Uitgave, Mededelingen HSI nr.6.Amsterdam 1993. Blz. 10
  4. “ Hoogkarspel in de oorlog 40 – 45”. Het verzet der kerken.
    Verslagen aan het Rijksbureau voor oorlogsdocumentatie. Blz. 65
    Vermeldenswaard, mevrouw D. Heroma – Meilink behoorde tot de kring rond professor Sinzheimer. Het echtpaar Heroma was in Dordrecht betrokken bij verzet en onderduik.
    Gemma was een studiegenoot van Took Heroma op de School voor Maatschappelijk Werk in Amsterdam. ( Zie ook: Mededelingen HSI nr. 6. Blz.9.). In verband met de Stolpersteine in Dordrecht kwam ik de namen van de huisarts Heroma en zijn vrouw tegen.
    Paul Mentzel, Rotterdam 21 januari 2019.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *