Jeanne Stoop-Snouck Hurgronje – activistische feministe; kinderboekenschrijfster; vrouw van SDAP-politicus en Dordtse wethouder Theodoor Stoop

Jeanne Stoop-Snouck Hurgronje was de vrouw van de latere SDAP-politicus en Dordtse wethouder Theodoor Stoop en de rebelse zus van Nel Snouck Hurgronje. Zij heeft niet in de gemeenteraad van Dordrecht gezeten, maar heeft wel via andere wegen haar sporen achter gelaten.

Ze was een activistische feministe die haar mening niet zomaar onder stoelen of banken schoof. Jeanne Stoop-Snouck Hurgronje werd geboren in 1871 in Nederlands-Indië, in Passaroeang. In 1890 kwam ze naar Nederland en ontmoette tijdens de bootreis haar toekomstige man, de scheepsarts Theodoor Stoop. Ze trouwden op 8 maart 1893 en samen kregen ze tien kinderen, waarvan vijf al op jonge leeftijd overleden.

Terwijl haar man carrière maakte als politicus in Dordrecht voor de SDAP, werd Stoop-Snouck Hurgronje kinderboekenschrijfster. Daarnaast was ze begin 20e eeuw samen met haar zus Nel bij de Dordtse Gezondheidskolonie van Kinderen voor Kinderen. Hiermee wordt duidelijk dat Stoop-Snouck Hurgronje maatschappelijk actief was. Ze schreef ook ingezonden brieven naar tijdschriften, zoals naar ‘De Vrouw. Veertiendaagsch blad gewijd aan de onderlinge opvoeding der vrouw.’

In 1918 schreef zij een open brief in het tijdschrift ‘De Proletarische Vrouw’ met een stemadvies. Iedereen moest stemmen op een SDAP-vrouw ‘die tegen oorlog en ook tegen landsverdediging is. Een SDAP-sche vrouw, die niet tegen militairisme is, omdat de revolutie die het socialisme zal brengen bloed en vuur misschien nodig heeft; zoo een mag niemand kiezen. ’

Dat Stoop-Snouck Hurgronje niet bang was om haar politieke mening te geven, bleek uit verschillende gebeurtenissen. In mei 1913 is zij aanwezig bij een politieke rede van de heer dr. H.C. Hogerzeil. Tijdens de redevoering van Hogerzeil, begint Stoop-Snouck Hurgronje te demonstreren tegen wat Hogerzeil ageert. De voorzitter van de lezing wilde dat zij stopte, maar Stoop-Snouck Hurgronje bleef doorgaan, waardoor zij uiteindelijk de zaal moest verlaten. Op 1 mei 1920, de ‘Dag van de Arbeid’ beklom ze de kerktoren van de Grote Kerk in Dordrecht in een poging om de rode vlag uit te hangen, als teken van het socialisme. Naar aanleiding hiervan mochten mensen alleen nog de toren beklimmen als zij een bewijs hebben gekregen van de politiecommissaris. Met één actie kreeg ze zelfs landelijke bekendheid.

In juli 1921 wist zij door te dringen tot de vergaderzaal van de Tweede Kamer om daar een speech te houden om de dienstweigeraar Groenendaal vrij te laten. Deze gebeurtenis werd in verschillende regionale en landelijke dagbladen en tijdschriften beschreven. In de Haagsche Courant van 12 juli 1912 werd het incident als volgt opgeschreven: ‘In de Tweede Kamer heeft zich heden namiddag een verre van alledaagsch incident voorgedaan. Nog geen twee tellen, nadat de president, mr. Koolen, de zitting had geopend, zag men een zeer net gekleede dame de vergaderzaal binnentreden en voorbij schrijden naar den voorzitterszetel. Eerst dacht men, dat die dame het nieuwe vrouwelijke lid van den Vrijheidsbond, mej. Westerman, was, maar dat kón niet, want een toelating van een nieuw lid geschiedt op geheel andere wijze. Al spoedig bleek, dat men hier met een manifestatie te doen had, want de dame wilde, zich tot den voorzitter wendende met ‘mijnheer de Voorzitter’, een speech gaan afsteken en weldra hoorde men enkele klanken, waarvan alleen de naam ‘Groenendaal!’ hoorbaar was. Voor de rest was er niets te verstaan, en buitendien kreeg de manifestante geen gelegenheid, voort te gaan, daar zij, eerst met zachten aandrang, later, toen zij op een der banken ter rechterzijde was gaan zitten, op iets dringender wijze, op last van den voorzitter door den Kamerbewaarder en eenige boden uit de vergaderzaal werd verwijderd en daarna buiten het gebouw gebracht.
De dame bleek te zijn mevr. Stoop-Snouck Hurgronje en de bedoeling harer betooging was, een pleidooi te houden voor de vrijlating van den dienstweigeraar Groenendaal. Haar optreden verwekte in de Kamer begrijpelijkerwijze heel wat consternatie.’

Stoop-Snouck Hurgronje bleef tot op latere leeftijd activistisch en bleef haar mening geven in sociaaldemocratische media middels ingezonden brieven. Zo schreef ze in 1934 een kritische brief in de ‘Arbeiderspers’ over de boycot van het Nederlands Verbond van Vakverenigingen en de SDAP op producten uit Duitsland. De ‘Arbeiderspers’ kon deze kritiek niet waarderen, maar vanwege haar naam werd de brief toch gepubliceerd, ook al werd deze weggemoffeld. Haar activisme heeft Stoop-Snouck Hurgronje nooit gebracht tot de Dordtse gemeenteraad. In 1923 stond zij wel op de kieslijst van de SDAP en in 1924 kreeg zij een gemeenteraadszetel aangeboden, maar hiervoor bedankte zij. Waarom zij dat deed is niet duidelijk.

Voorgedragen door Jaap Dambruin (Documentatie- en Kenniscentrum Augustijnenhof

Foto van Familie Stoop, uit Regionaal Archief Dordrecht

Meer informatie van Stichting Coen van Oven

© 2009-2019 Stichting Coen van Oven:
Het echtpaar Stoop – Snouck Hurgronje

De familie Stoop is sinds de eerste helft van de 15e eeuw een welgestelde en toonaangevende familie in Dordrecht en woont al generaties lang in het hartje van de stad, aan de Wijnstraat (destijds nr. 129). Hier wordt Theodoor Stoop op 20 oktober 1861 als achtste in een gezin dat uiteindelijk elf kinderen telt geboren. Hij gaat naar de HBS en studeert daarna medicijnen in Leiden. Hij werkt korte tijd in Rheden en maakt als scheepsarts samen met zijn broer Freek een reis naar Nederlands Indië waar twee andere broers in Soerabaja naar petroleum boren. Op de terugreis leert hij Jeanne Snouck Hurgronje kennen, een in Nederlands Indië geboren Nederlandse notarisdochter, en op 8 maart 1893 trouwen zij. Het echtpaar vestigt zich in een deftig huis met mooie tuin aan de Singel (destijds nr. 216) waar hij zijn dokterspraktijk start. Al snel is Stoop een geliefd huisarts. In het verpauperde Dordrecht leert hij de armoede van de arbeidersgezinnen kennen. Naast zijn praktijk wijdt hij zich aan de verbetering van de leefomstandigheden van de armen en trekt uit die omstandigheden ook politieke consequenties door lid te worden van de Sociaal Democratische Arbeiders Partij. Als gemeenteraadslid (vanaf 1901) en later als wethouder (vanaf 1917) weet hij veel te bereiken. in 1909 wordt hij tevens als Provinciaal Statenlid gekozen. Door zijn initiatieven krijgt Dordrecht een Gemeentelijke Geneeskundige Dienst, een Schooltandartsendienst, een modern gebouw voor het verouderde Gemeenteziekenhuis, volksbadhuizen, volkstuinen, kindertehuizen en een openbare leeszaal; hij moderniseert de armenzorg, en organiseert in de crisisjaren rond 1920 een werkverschaffingsproject voor de drooglegging van de Dordtse Biesbosch, waardoor bruikbaar polderland wordt gewonnen. Veel projecten steunt hij ook financieel. Ondanks de radicale standpunten die Stoop zijn leven lang inneemt, is hij door zijn beminnelijke karakter en rustige optreden bij vriend en vijand geliefd.

Zijn vrouw Jeanne steunt hem in zijn strijd voor de arbeiders en wordt zelf een overtuigd socialiste, maar is veel impulsiever en militanter dan haar man.
Zo loopt zij (tot op hoge leeftijd – zij overleeft haar man bijna twintig jaar) mee met de 1 mei-optochten en beklimt in de twintiger jaren eens op deze feestdag de trappen van de toren van de Grote Kerk om daar de rode vlag uit te hangen. Door hun ‘rode houding’ worden Theo en Jeanne ‘buitenbeentjes’ in de patriciërsfamilie Stoop. Maar blijkbaar heeft Stoop ook daar overwicht want hij is vaak vredestichter bij familieproblemen. In 1926 wordt hem ter ere van zijn 25-jarig raadslidmaatschap het ereburgerschap van de stad aangeboden en een portret. Coen van Oven tekent dokter Stoop, inmiddels 64, in dat jaar; Stoop heeft zijn dokterspraktijk al vijf jaar eerder neergelegd maar lijkt nog in de kracht van zijn leven; hij lijkt hier aandachtig naar een patiënt te luisteren. Een jaar later legt Stoop om gezondheidsredenen zijn diverse maatschappelijke functies neer. Op 7 september 1933 overlijdt hij op 71-jarige leeftijd.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *