Cilia Hogerzeil – theatermaker, regisseur en van oorsprong theologe

Dochter van Dordrecht:
Cilia Hogerzeil Cilia Hogerzeil is theatermaker, regisseur en van oorsprong theologe. Zij studeerde in 1971 af aan de theologische faculteit van de Universiteit van Amsterdam. Na haar afstuderen woonde zij enkele jaren in Oss, waar de oecumene een grote bloei doormaakte.

Samen met karmelieten –onder wie zeer gedreven priester-arbeiders – en een aantal actieve jongeren richtte zij daar de Wereldwinkel op en het JAC, een opvangcentrum voor weggelopen jongeren. Zij maakte met jongeren vele kritische en experimentele jeugddiensten in de hervormde kerk, gaf aan kaderleden van de vakbond les in ethiek en discussie, en was docente voor leerlingen in het mbo.

In die periode begon ze steeds meer spelvormen te ontwikkelen. Ze merkte dat het gebruik van woorden alleen lang niet voldoende was voor een goede communicatie. Beelden bleken vaak zeer verhelderend en aanvullend, zowel voor mensen die een overmaat aan woorden ter beschikking hadden als bij mensen die juist taalarm waren. Daarom volgde zij in de jaren 1977-1981 de opleiding dramadocent/regie aan de Theaterschool in Amsterdam.

In 1976 verhuisde Cilia Hogerzeil naar Dordrecht. Zij ontwikkelde twee sporen: kunstzinnige werkvormen om de communicatie en beleving in liturgie en Bijbelverhalen authentieker te maken, om hiervoor creativiteit aan te boren bij voorgangers en gemeenteleden en om presentatie in kerkdiensten in woord en gebaar te verbeteren. Zij gaf hierin trainingen door het hele land Het tweede spoor leidde tot muziektheater-voorstellingen vanuit Dordrecht. In het muziektheater kiest ze vaak verhalen en muziekrepertoire met mythische en religieuze personages en thema’s. Verhalen over de zoektocht van mensen naar hun bestemming. Vaak langs zeer kronkelige wegen. Zij was de eerste theatermaker die een professioneel productiehuis startte in Dordrecht (1990), het Klein Dordts Muziektheater. Dat ging vanaf 2001 verder als Muziektheater Hollands Diep en btak landelijk door met de operaproductie Achnathon van Philp Glass. Zij was ook de eerste die al in 1998 het Energiehuis ontdekte als ideaal operapodium en daar King Arthur van Purcell uitvoerde, gevolgd door vele andere muziektheaterproducties op die locatie. Met de voorstellingen trok zij landelijk de aandacht van publiek en pers en werd vooral bekend om pakkende voorstellingen met actueel en hedendaags repertoire, vaak in combinatie met andere disciplines zoals poppenspel en dans. Ze werkte veel samen met regionale culturele instellingen, onder meer het Bachfestival, ToBe, Kunstmin, Dordrechts Museum en Poppentheater Damiet van Dalsum. Maar ook met scholen, en opleidingen, zoals de Schippersinternaten van Zuid-Holland.

Ze maakte producties met musici, muzikale ensembles, zangers, podiumkunstenaars en componisten uit heel Europa. Dat leidde tot zo’n veertig grote en kleine muziektheater producties. Geen makkelijke verhalen, maar wel herkenbaar, zoals over Hildegard von Bingen, De Waterman van Hans Koolmees en Arthur van Schendel, Klaagliedjes van Judith Herzberg en Boudewijn Tarenskeen, De Zondvloed van Britten, Gilgamesj van Oene van Geel, Beeldenstorm van Peter-Jan Wagemans en Kees van der Zwaard. In 2013 regisseerde zij Hier sta ik, een soloprogramma over Luther door Kees van der Zwaard, dat honderd keer werd uitgevoerd, onder andere in de Grote Kerk.

In al haar werk blijft de combinatie van theologie en theater zichtbaar. In de kunstzinnige werkvormen waarmee ze met mensen binnen en buiten de kerken ruimte en aandacht schept voor de taal van het lichaam. Waarmee ze creativiteit in het luisteren en verbeelden van de taal van religieuze teksten ontwikkelt. Zo helpt ze mensen persoonlijke verbindingen met de religieuze traditie op te zoeken en de communicatie met andersdenkenden te bevorderen.

Als een van eersten in Nederland ontwikkelde zij bibliodrama-methodes, waarbij de taal van het lichaam een belangrijke rol speelt.
Cilia Hogerzeil blijft voorstellingen maken, waarin zij zoekt naar actuele vertalingen van religieuze motieven en geschiedenissen.

Op dit moment werkt zij met Kees van der Zwaard aan een voorstelling over Bonhoeffer in het kader van de komende Bonhoeffer-herdenking. De voorstelling ‘Wie ben ik’ gaat in oktober 2019 in première.

In 2018 werd Cilia Hogerzeil benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje Nassau vanwege haar verdiensten voor de cultuur van Dordrecht.

Kopij Kerk op Dordt, jg. 10 nr. 8, 12 april 2019 Algemene pagina’s

Voorgedragen door Peter Dillingh en Riet Boogaard

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *